Loader
Hatalı anne baba tutumları

Hatalı Anne Baba Tutumları 2 | Aşırı Koruyucu ve Otoriter

Hatalı anne baba tutumları konusuna bir önceki yazımda değinmiştim. Anne-baba tutumlarını, aşırı hoşgörülü tutum, aşırı koruyucu tutum, aşırı otoriter tutum ve demokratik tutum olarak sıralamış ve aşırı hoşgörülü tutum ile konuya giriş yapmıştık. Şimdi kaldığımız yerden devam edelim.

Hatalı Anne Baba Tutumları – Aşırı Koruyucu Anne-Baba Tutumu:

Aşırı koruyucu tutuma sahip aileler çocuklarını gereğinden fazla korur, kontrol ederler. Çocuğa aşırı derecede özen gösterirler. Normalde çocuğun yapabileceği birçok şeyi çocuk üzülmesin, yorulmasın, zorlanmasın düşüncesiyle anne babalar onun yerine yaparlar. Çocuklar yerine karar alırlar. Kendi başına bir şeyler yapıp, beceri gösterebileceğinden dolayı endişe duyarlar. Bu sebeple çocuklarına karşı aşırı düşkünlük göstererek onun yerine birçok şeyi kendileri yaparlar. Çocuklarının gerçekte nasıl bir desteğe ihtiyacı olduğuyla ilgilenmeden kendileri çocuğun ihtiyaç duyduğunu düşündükleri şeyleri yaparlar.

Aşırı koruyucu anne-baba tutumu, çocuğun kendi kendine denemesine ve yetebilmesine fırsat tanımadan her türlü ihtiyaçlarının karşılandığı aile modeldir. Bu tarz anne-baba tutumu çocukların yaşayarak öğrenmelerinin önüne geçer ve çocuğun kendine yeter hale gelmesi engellenmiş olur. Böyle çocuklarda, bağımlı kişilik özelliklerine yatkınlık meydana gelebilmektedir..

Çocuğa çok fazla önem ve değer verildiği için çocuğun her istediği yapılmakta ceza ya ertelenmekte ya da uygulanmamaktadır. Böylece çocuğun yaptığı yanlış ya da uygunsuz davranışları sonucunda sorumluluğunu alması engellenmiş olmaktadır. Çocuğun psikolojik ve sosyal olarak olgunlaşması engellenmiş olur. Bu tutumu gösteren yetişkinler çocuklarına iyi niyetle bu tutumu göstermiş olsalar da gelecekteki yaşamına ne gibi zararlar verdiklerini tahmin edememektedirler. Anne ve baba çocuğu için her türlü fedakârlığı yapmaktadır ve bu konuda çocuktan da ailesine şükran duyması beklenmektedir.

Bekli de çocuğun istediği bu tarz bir kendince fedakâr ebeveynlik değildir…

Aşırı koruyucu anne-baba tutumu gösteren ailelerin çocuklarında;

  • Kendi başlarına hareket etmekten ve karar almaktan kaçınan
  • Başkalarına karşı aşırı bağımlı olma eğilimleri var olan
  • İstekleri yerine getirilmeyince ağlama krizleri, inatçı davranışlar gösteren
  • Kendisine güven duymayan, girişkenlik gösteremeyen
  • Duygusal sorunlar yaşayan
  • Hayatlarının ilerleyen zamanlarında çok fazla engellenmekten dolayı aşırı kızgın ve sinirlilik halinde bulunan
  • Eleştirilmeye karşı duyarlılık gösteren
  • Bencil olma, asosyal davranışlar çekingenlik gösteren
  • Sosyal uyum problemleri yaşayabilen
  • Aşırı korundukları için ince motor, kas ve el becerilerini gelişmemesi nedeniyle sakarca davranışlar gösterme eğiliminde olabilen tarzda davranış modelleri gözlemlenebilmektedir.

Hatalı Anne Baba Tutumları – Aşırı Otoriter Anne-Baba Tutumu:

Aşırı otoriter anne-baba tutumu, çocuğa katı bir disiplin uygulandığı, çocuğu sürekli kontrol altında tutulduğu aile modelidir. Ailede katı kuralların olduğu ve çocuğun kurallara sıkı sıkıya uyması, anne-babanın istek ve emirlerini tartışmasız yerine getirmesi beklenen aile tutumudur. Bu tutuma sahip anne-babalar çocuklarına içten sevgi ve saygı göstermezler. Çocuğun duygu ve düşüncelerine önem verilmeden sadece anne babanın doğruları kabul edilir. Ailede ilişkiler gergindir. Anne-baba çocuklarıyla daha az sıcak etkileşimde bulunurlar. İlgi, sevgi, şefkat gösterimi gibi sıcak ilişkiler kurulduğunda çocuğun şımaracağını düşünürler. Çocuğa karşı sıkı bir kontrol ve baskı uygulanmaktadır. Çocuğun kurallara sıkı sıkıya uyması beklenir, uymazsa cezalandırılır. Çocukta her an hata yapma korkusu vardır ve anne- babasından çekinir.

Aşırı otoriter anne baba tutumu olan ailelerde çocukların, gelişim seviyesini, mizaç özelliklerini, yetenek ve performansını dikkate almadan anne babanın kendi istekleri doğrultusunda davranmaları beklenir. Aşırı kontrolcüdürler ve bu aşırı kontrolcülük çocuğun kendine olan güvenini ortadan kaldırır. Aile içerisinde çok fazla fikir alışverişinde bulunulmamaktadır. Çocuğun varlığını ve kişiliğini hiçe sayan duygusal destek ve sevgi vermede problem yaşanan anne-baba tutumudur.

 Aşırı otoriter anne-baba tutumu gösteren ailelerin çocuklarında;

  • Başkalarının etkisinde kolaylıkla kalabilen
  • Aşırı hassas, kolayca ağlayabilen
  • İsyankâr tavırlar gösterebilen
  • Aşağılık duygusu gelişebilen
  • Öfke, kızgınlık gibi duygularını taşkın bir şekilde yaşayan
  • Düşüncelerini, duygularını ifade etmede çekingenlik gösteren
  • Baskıdan dolayı sessiz, uslu, sakin, nazik ve dikkatli davranmasına karşın; küskün, silik, çekingen davranan
  • Kendini kontrol etmede zorluk yaşayan
  • Kendini denetlemede zorluk yaşayan, dıştan denetilmeye ihtiyaç duyan
  • Sorumluluklarını yerine getirmede problem yaşayan
  • Olumsuz benlik algısı gelişen
  • Yetersizlik, engellenmiştik hisseden
  • Sürekli ceza ve baskılara maruz kalmadan dolayı kendini suçlayan ya da saldırgan davranışlarda bulunan
  • İçine kapanıklık, utangaçlık, mutsuzluk hisseden tarzda davranış modelleri gözlemlenebilmektedir.

Peki bütün bu hatalı anne baba tutumları sonrasında bu işin doğrusu nedir diyecek olursanız cevabım “demoktratik anne baba tutumu” olacaktır. Ancak bu konuya bir sonraki yazıda değineceğim. Bir sonraki yazıya kadar sizlere tavsiyem kendi anne baba tutumunuzu gözden geçirmeniz ve bu hatalı tutum modellerinden birine dahil olup olmadığınızı objektif bir şekilde sorgulamanız.

Sevgilerimle,

Ümmühan Civan

Çocuk Gelişimi Uzmanı ve Çocuk-Ergen Terapisti

Bize Instagram’dan ulaşmak için tıklayın. 

Ümmühan Civan
Ümmühan Civan
[email protected]
4 Yorum
  • Avatar
    Serap
    13:42, 09 Ocak 2021 Cevapla

    Yine bamteline dokunan bir teşhis ve çözüm yolu dolu bir yazı olmuş Emeklerine sağlık. Böyle zor dönemlerde ve zor bir cağda ışık oluyor tesbitleriniz. Tebrikler…

  • Avatar
    Betül
    13:49, 09 Ocak 2021 Cevapla

    Aşırı koruyucu bi anne baba olduğumu düşünüyordum ancak çocuğumda bu tarz göstergeler yok. Kararında tutmuşuz demek ki. Aydınlatıcı bir yazı oldu teşekkür ederim

  • Avatar
    selin
    17:11, 09 Ocak 2021 Cevapla

    anne babalık zor zanaat…
    bizlere yön verdiğiniz için siz değerli uzmanlara minnettarız…

  • Avatar
    Aliye
    14:05, 11 Ocak 2021 Cevapla

    Değerli bilgileriniz için teşekkürler

Eklemek ya da sormak İstediğiniz bir şey varsa...