Loader
Eliminasyon diyeti nedir?

Eliminasyon Diyeti Nedir? Nasıl Uygulanır?

Eliminasyon diyeti: Son yıllarda bazı hastalıkların adını çok sık duyar olduk; alerjik astım, çölyak gibi. Bunun yanı sıra -tam olarak hastalık sayılıyor mu bilmiyorum- laktoz ve glüten intoleransını da mutlaka duymuş hatta sıkıntısını çekiyor olabilirsiniz. Gıda intoleransı ve hassasiyeti özellikle işlenmiş ve gdolu gıda tüketiminin kontrolsüz bir şekilde arttığı son 20 yılda oldukça yaygınlaştı. Dünya kaynaklarının bu kadar azaldığı, tarımın eski tarım olmaktan çıktığı hatta tavukların bile hormonla 1 haftada büyütülüp kesime hazır hale getirildiği bir çağa denk geldik ne yazık ki… Bu nedenle dünya çapındaki insanların % 2-20’sinin gıda intoleransından muzdarip olabileceğini tahmin ediyor uzmanlar. Bağışıklık sistemimizin en güçlü seviyede olması gereken şu pandemi sürecinde ise gıda intoleransı oldukça rahatsız edici olabiliyor maalesef..

Gıda intoleransı ile benim tanışmam 17 yıl önce oğlumun alerjik astım teşhisi ile oldu. Son 20 yıla dönüp baktığınızda siz de gerek kendiniz gerekse bir yakınınız aracılığıyla benzer bir durumla karşılaşmış olabilirsiniz. Kaldı ki günümüzde stres, uykusuzluk, baş ağrısı-migren, kaygı bozukluğu, odaklanma sorunu gibi birçok gündelik şikayet bile gıda intoleransı ile ilişkilendiriliyor.

Peki ne yapmalı?

Gıda intoleransı yaşadığınızı düşünüyorsanız ya da yukarıda saydığım basit görülen gündelik şikayetlerden muzdaripseniz öncelikle bir uzman doktora başvurmanızı öneririm elbette. Kaldı ki büyük bir sorun gibi görünmese de stres, uykusuzluk, baş ağrısı, vs. yaşam kalitesini ciddi ölçüde etkileyen faktörler…

Eliminasyon diyeti,  gıda intoleransı ve hassasiyetine sahip olup olmadığınızı belirlemede çok etkili bir yöntem. Rahatsız edici semptomlara neden olduğu bilinen bazı yiyecekleri günlük beslenme listenizden çıkarıp semptomları test etmeniz ve daha sonra bunları yeniden beslenme listenize dahil etmeniz mantığıyla işliyor sistem. Alerji uzmanları ve diyetisyenler, insanların iyi tolere edilemeyen yiyecekleri tespit etmelerine yardımcı olmak için on yıllardır eliminasyon diyetinden destek alıyorlar.

Eliminasyon Diyeti Nedir?

Eliminasyon diyeti nedir

Eliminasyon diyeti, en basit haliyle vücudunuzun iyi tolere edemeyeceğini düşündüğünüz yiyecekleri diyetinizden çıkarmaktır. Rahatsız edici semptomları gözlemleyip, bu yiyecekleri daha sonra teker teker yeniden listenize eklemek şeklinde ilerleyen bir sisteme sahip.

Ortalama 5-6 hafta sürüyor ve hassas bağırsağı, gıda intoleransı veya gıda alerjisi olanların semptomlarına hangi yiyeceklerin sebep olduğunu belirlemelerine yardımcı olmak için kullanılıyor. Böylelikle eliminasyon diyeti ile şişkinlik, gaz, ishal, kabızlık ve mide bulantısı gibi semptomları hafifletebilmek mümkün. Ayrıca kendi vücudunuzu daha yakından tanıma fırsatı elde etmiş oluyorsunuz. Örneğin ben çikolatanın baş ağrımı tetiklediğini (-ki zaten bilinen bir şeydi, ben emin olmuş oldum..) glüten içeren gıdaların odaklanma sorunu yaşamama neden olduğunu fark ettim. Sindirim ile ilgili hiçbir fiziksel şikayetim olmamasına rağmen…

Her biri belirli türden yiyecekleri grup olarak yemeyi veya beslenme listesinden çıkarmayı içeren birçok eliminasyon diyeti çeşidi var. Ancak sonuç olarak amaç, vücudunuzun iyi tolere edemediği bir yiyeceği belirledikten sonra, gelecekte rahatsız edici semptomları önlemek için beslenme listenizden çıkarmak. Bununla birlikte, bilinen veya şüphelenilen bir gıda alerjiniz varsa, mutlaka bir  uzman gözetiminde denemelisiniz. Uzmanlara göre böyle bir durumda (uzman ya da doktor denetimi olmadan) yiyecekleri elerken ve daha sonra beslenme listenize dahil ederken anafilaksi adı verilen tehlikeli bir durumun tetiklenmesi olası. 

Dikkat: Gıda alerjiniz olduğundan şüpheleniyorsanız (ciltte döküntü, kurdeşen, şişme ve nefes almada güçlük gibi) eliminasyon diyetine başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın!

Eliminasyon Diyeti Nasıl Uygulanır?

Bu diyet iki aşamadan oluşuyor: Eliminasyon ve yeniden giriş.

Eliminasyon Aşaması:

Eliminasyon aşaması, semptomlarınızı tetiklediğinden şüphelendiğiniz yiyecekleri kısa bir süre, genellikle 2-3 hafta süreyle beslenme listenizden çıkarmanızdır. Vücudunuzun tolere edemediğini düşündüğünüz ve rahatsız edici semptomlara neden olmasıyla bilinen yiyeceklerden bir süre uzak durun. Bunlardan bazıları fındık, mısır, soya, süt ürünleri, turunçgiller, patlıcan, buğday, glüten içeren yiyecekler, kırmızı et, yumurta ve deniz ürünleridir.

Bu aşamada, belirtilerin yiyeceklerden mi yoksa başka bir şeyden mi kaynaklandığını belirleyebilirsiniz. Yiyecekleri 2-3 hafta çıkardıktan sonra belirtileriniz halen devam ediyorsa, mutlaka doktorunuza bu durumu bildirmelisiniz.

Yeniden Giriş Aşaması:

Bir sonraki aşama, uzak durduğunuz yiyecekleri yavaşça diyetinize geri aldığınız yeniden giriş aşamasıdır. Semptomları gözlemlerken her gıda grubu 2-3 gün içinde ayrı ayrı dahil edilmelidir. İzlenecek bazı belirtiler şunlardır:

  • Döküntüler ve cilt değişiklikleri
  • Eklem ağrısı
  • Baş ağrısı veya migren
  • Yorgunluk
  • Uyumakta zorluk
  • Solunumdaki değişiklikler
  • Şişkinlik
  • Mide ağrısı veya krampları
  • Bağırsak alışkanlıklarında değişiklikler

Bir gıda grubunu beslenme listenize yeniden dahil ettiğiniz dönemde hiçbir belirti yaşamazsanız, bu gruba devam etmenin ve bir sonraki yiyecek grubuna geçmenin iyi olduğunu varsayabilirsiniz. Bununla birlikte, yukarıda belirtilen olumsuz belirtileri yaşarsanız, beslenme listenizden çıkarmanız gereken tetikleyici bir yiyeceği başarılı bir şekilde tespit ettiniz demektir. Eliminasyon sonucunda eğer birçok besin grubunu beslenme listenizden çıkarmayı planlıyorsanız, mutlaka doktorunuzdan veya bir diyetisyenden tavsiye alın. Çok fazla besin grubunu ortadan kaldırmak beslenme bozukluğuna neden olabilir.

Eliminasyon Diyetinde Neler Yenilmemeli?

En iyi eliminasyon diyetleri en kısıtlayıcı olanlardır. Eliminasyon aşamasında ne kadar çok yiyeceği beslenme listenizden çıkarırsanız, hangi yiyeceklerin rahatsız edici semptomları tetiklediğini keşfetme olasılığınız o kadar artar. Eliminasyon aşamasında genellikle çıkarılan yiyeceklerden bahsedecek olursak:

  • Turunçgiller: Portakal ve greyfurt gibi turunçgiller
  • Bazı sebzeler: Domates, biber, patlıcan, patates, kırmızı biber
  • Kuruyemiş ve tohumlar: Tüm kabuklu yemişler ve yağlı tohumlar
  • Baklagiller: Fasulye, mercimek, bezelye ve soya bazlı ürünler gibi tüm baklagiller
  • Nişastalı yiyecekler: Buğday, arpa, mısır, kavuzlu buğday, çavdar, yulaf ve ekmek
  • Ayrıca glüten içeren diğer yiyecekler
  • Et ve balık: İşlenmiş etler, şarküteri ürünleri, sığır eti, tavuk, domuz eti, yumurta ve kabuklu deniz ürünleri
  • Süt ürünleri: Süt, peynir, yoğurt ve dondurma dahil tüm süt ürünleri
  • Yağlar: Tereyağı, margarin, hidrojene yağlar, mayonez
  • İçecekler: Alkol, kahve, siyah çay, soda ve diğer kafein kaynakları
  • Baharatlar ve çeşniler: Soslar, çeşniler ve hardal
  • Şeker ve tatlılar: Şeker (beyaz ve kahverengi), bal, akçaağaç şurubu, mısır şurubu ve yüksek fruktozlu mısır şurubu, agav nektarı, tatlılar ve çikolata

Bu listede olmayan diğer yiyeceklerin sizi rahatsız ettiğinden şüpheleniyorsanız, onları da çıkarmanızı şiddetle tavsiye ediyor uzmanlar. Eliminasyon ve yeniden giriş aşaması beraber kabaca 5-6 hafta sürüyor. Süreci gereksiz uzatmamaya dikkat edin. Ve eğer rahatsız edici semptomlarınızda azalma olmazsa mutlaka durumu doktorunuza bildirin.

Sevgi ve sağlıkla,

Berna Yenigün

Kaynakça: healthline.com

Berna Yenigün
Berna Yenigün
[email protected]
1 Comment
  • Avatar
    Gülay
    18:27, 25 Ocak 2021 Cevapla

    Burada anlattığınız kadar basit bir diet değil ama sabırla uygulanırsa gerçekten çok işe yarıyor 😊

Eklemek ya da sormak İstediğiniz bir şey varsa...