Loader

Kombucha Çayı Nedir? | Nasıl Yapılır ve Faydaları Nelerdir?

Kombucha çayı yolculuğum nasıl başladı? Giriş, gelişme, sonuç!: Çok uzun zamandır mutfakta olmama rağmen, son yıllarda birçok yerde karşıma çıkan kombucha yapımı ile tanışmam henüz çok yeni. Kombucha çayını, restoranlarda ya da hazır olarak, tükettim tabii ama mutfağa girip de kendim yapmaya bir türlü cesaret edemedim nedense. Sanki çok karmaşık, özel bilgi ve çalışma gerektiren bir süreç gibi geldi hep bana. Sonra bir gün, kapı komşumun yaptığı kombucha’nın tadına bakıp da, yapım aşamalarını dinleyince, ‘bu muymuş yani?’ dedim. Turşu kurmaktan ya da yoğurt yapmaktan çok daha kolaymış meğer!

İşte bu yazıyı da, denemeden boşa geçirdiğiniz zamana, benim gibi hayıflanmayın diye yazıyorum. Şimdi, önce biraz ne olduğundan ve faydalarından bahsedip, sonrasında en detaylı haliyle adım adım yapımını anlatacağım.

Kombucha çayı nedir?

Öncelikle, en kısa anlatımıyla, fermente edilmiş, yani mayalandırılmış çaydır. Çayın sirkeleşmiş hali de diyebiliriz. Tarihi ise 2000 yıldan eskiye, Doğu Asya’ya, Çin’e uzanıyor. Hafif gazlı ve keskin bir çay lezzetine sahip. Fakat, içine eklenen çeşitli malzemelerle değişik aromalar kazandırmak mümkün. Fermente edilmiş olduğundan, içinde çok faydalı bakteriler bulunduruyor. Vücudumuzun probiyotik ve prebiyotik dengesini sağlayan en güçlü kaynak diyebiliriz. Hattâ o derece güçlü ki, günümüzde halen ilâç olarak kullanılıyor.

İçindeki düz ve kaygan formdaki kombucha mantarının şekerle beslenmesi sonucunda, faydalı bakterilerin oluşmasıyla elde ediliyor. Bilinen en güçlü etkisi sindirim sistemi ve bağırsaklar üzerinde destekleyici olması. Aynı zamanda çok güçlü bir antioksidan ve anti bakteriyel. Yani vücutta çeşitli sebeplerle oluşan iltihaplanmaların daha hızlı iyileşmesine yardımcı oluyor. Alkalik bir içecek olduğundan, alkali beslenme için de çok uygun. Karaciğer, kalp ve kolesterol için çok faydalı olmasının yanı sıra, kan şekerini düzenleyerek kilo vermeyi, yağ yakımını ve ödem atımını kolaylaştırıyor. Ayrıca depresyon, yorgunluk, enerji kaybı gibi durumlarda da destekleyici olarak faydası var.

Genel bilgiler, 3 yaş üzerindeki herkesin tüketebileceği şeklinde olsa da, özel rahatsızlığı olan, ilâç kullanan veya tedavi sürecinde olanların, hamilelerin ve emzirme döneminde olanların doktora danışmaları öneriliyor.

Kombucha, günün her saatinde tüketmek için uygun. Fakat sabah kahvaltı öncesi, mide boşken içilmesi probiyotik alımının etkisini arttırıyor. Uzmanlar tarafından günde en fazla 2-3 bardak öneriliyor.

Kombucha çayı yapımı için nelere ihtiyacınız var?

Kombucha yapmak için öncelikle, scoby ya da kombucha anası da denilen sağlıklı bir kombucha mantarına ihtiyacınız var. Bunu artık birçok organik market ya da alışveriş sitesinden edinmek mümkün. Diğer bir çözüm olarak da, bu mantarı, evinde kombucha yapan kişilerden de edinebilirsiniz. Çünkü her fermantasyonda, çayın içinde olgunlaşmış ikinci bir mantar daha oluştuğundan, yapan kişilerin elinde bir süre sonra fazladan çok sayıda mantar birikmekte.

Kombucha yapımında ihtiyacınız olan ikinci malzeme ise hazırlamakta olduğunuz her 2 litre için, yaklaşık 1 bardak bir önceki kombucha çayı. Bunların dışında;

  • çay
  • su
  • toz şeker
  • uygun büyüklükte cam bir kavanoz
  • süzgeç
  • karıştırmak için bir kaşık
  • temiz bir tülbent veya mutfak bonesi

Gelelim yapım aşamasına…

Kombucha çayı

Öncelikle kombucha yapımının başarılı olmasını sağlayacak tek ve en önemli kuraldan bahsedeyim:

  • Kullanacağınız bütün ekipmanların, malzemelerin ve elleriniz dahil her şeyin sterilizasyonuna çok dikkat etmeniz gerekiyor.
  • Ellerinizi sabunla çok iyi yıkayın.
  • Kavanoz, kaşık, süzgeç, bardak vs bütün gereçleri kaynar sudan geçirin.
  • En son aşamada üzerine örteceğiniz tülbent ya da mutfak bonesi mutlaka çok temiz olsun.
  • Bütün bu hazırlıklardan sonraki adım, her zaman yaptığınız gibi çay demlemek. Sadece miktarını daha çok tutmalısınız. Sanki büyük bir termos için çay hazırlıyormuşsunuz gibi düşünebilirsiniz.
  • Kavanoza çayınızı ve arzu ettiğiniz koyuluk derecesine göre suyu ekleyin. Her 1 litre çay için 60 gr şeker gerektiğinden, fermente edeceğiniz çayı, hazırlarken tartmanızda fayda var.
  • Bu ölçü ile, şekeri de ekledikten sonra, önceki kombucha’dan 1 bardağı da içine boşaltıp karıştırın.
  • Ve son olarak, çayınız soğumasını bekleyip,  kombucha mantarını da kavanoza aldıktan sonra işlem tamamlanmış oluyor.
  • 2 kat ince tülbent veya boneyle ağzını kapatıp bir lastik geçirin. Dikkât! Çok kalın örtülmemesi, hava geçirecek bir kalınlıkta olması ve kesinlikle kavanozdaki çay ile temas etmemesi gerekiyor.
  • Sonrasında, direkt güneş ışığı almayan, oda sıcaklığında gölge bir yere yerleştirip 14 günlük bekleme süresi başlıyor. Sağlıklı takip edebilmek açısından, yapım tarihinizi not etmeniz önemli.
  • Bekleme süresinin sonunda, kavanozu açtığınızda, birbirine yapışmış şekilde 2 adet mantar göreceksiniz. Nazikçe ama korkmadan onları birbirinden ayırın.
  • Bu mantarlardan biri başlangıçta sizin kullandığınız, diğeri ise fermantasyon sürecinde yeni oluşmuş olan taze mantardır. Renkleri biraz kararmış, üzerlerinde koyu renkli iplikçikler oluşmuş olabilir. Bunun sebebi siyah çay kullanmış olmanızdır ve normaldir.
  • Her ikisini beraberce, kombucha’nızın 1 bardak kadarının içinde, kapaklı bir kavanozda, buzdolabında saklayabilirsiniz. Aynı mantarı kullanarak, 2-3 fermantasyon yapmak mümkün, sonra artık vedalaşmak gerekiyor.

İlk fermantasyon tamamlandıktan sonra:

İlk fermantasyon böylece gerçekleştikten sonra kombucha’nız artık içmeye hazır. Fakat genelde, tercihen lezzet vermek için, 2 gün süren, 2. bir fermantasyon daha yapılıyor. Bunun için, kaç çeşit aromalandırma yapacağınıza bağlı olarak, o kadar adette daha küçük kavanoza ihtiyacınız var. Bu aşamada da kullanacağınız bütün malzemelerin ve gereçlerin yine aynı şekilde sterilize edilmesi gerekiyor.

Öncelikle, gelecek seferki fermantasyon için 1 bardak kombucha’yı ayırmalısınız. Kalan kombucha’yı kavanozlara, süzerek paylaştırdıktan sonra, aroma için seçtiğiniz malzemeleri içine ekleyin. Bunlar, zencefil parçaları, tarçın çubuğu, portakal & limon dilimleri, şeftali, çilek, elma gibi meyve dilimleri, taze adaçayı, taze biberiye gibi çok çeşitli malzemeler olabilir. Bunu, damak tadınıza uygun seçenekleri düşünerek keşfedebilirsiniz. Bu noktada kişisel tecrübemi aktarmam gerekirse, portakal, limon gibi ekşi meyvelerin 1-2 dilimden fazlası tadını acılaştırıyor.

Malzemeleri içine ekledikten sonra, aynı şekilde ağzını kapatıp, aynı gölge yerde 2 gün daha bekletin. Böylece, aroma işlemi tamamlanmış, son derece sağlıklı içeceğinize kavuşmuş oluyorsunuz. Bundan sonrasında ağzını kapatarak buzdolabında saklayabilirsiniz. Bekledikçe lezzeti keskinleşeceğinden, tüketme süresi, tercihen,  5-6 günü geçememelidir.

Peki ne şekilde tüketelim?

Kombucha o kadar geniş bir kullanım alanına sahip ki, sizin yaratıcılığınıza bağlı olarak çeşitli seçenekler mevcut. Birkaç örnek vermem gerekirse; meyve sularının içinde, smoothie’lerde, sebze sularında, alkollü veya alkolsüz bütün içeceklerde kullanmak mümkün.

Önemli bir nokta, kaynakların verdiği bilgilere göre, pişirilmemesi veya ısıtılmaması gerekiyor.

Son notlar..

  • Kombuchayı, sadece siyah çay ile değil, yeşil çay, adaçayı, ıhlamur, yasemin gibi bitki çaylarıyla, kuşburnu, yaban mersini ve elma gibi meyve çayları ile de yapılabilirsiniz.
  • Yapım aşamasında, içine şeker eklesek de, bu şeker mantarı beslediğinden, fermantasyon tamamlandığında, çayın içindeki şeker oranı çok çok azalmış oluyor.

İşte bir kombucha yolculuğu da böyle başlayıp, böylece devam ediyor. Umarım bu yazım daha çok kişinin bu sağlık iksirini hayatına katmasına sebep olur.

Sevinç Uzcan

Gastronomi ve İyi Yaşam Yazarı

Bize Instagramdan ulaşmak için tıklayın

Sevinç Uzcan
Sevinç Uzcan
[email protected]
No Comments

Eklemek ya da sormak İstediğiniz bir şey varsa...