Kompost Nedir? Nasıl Hazırlanır, Nerelerde Kullanılır?

Kompost Nedir?

Kompost Nedir? Nasıl Hazırlanır, Nerelerde Kullanılır?

Kompost Nedir? Kompost, organik atıkların çürütülerek gübreye dönüştürülmesi işlemidir. Her gün mutfağımızda çok fazla gıda atıkları çıkartmaktayız.  Bu gıda atıkları doğrudan çöpe oradan da atık tesislerine gidilerek yok edilmektedir. Toprakta bir yaşam olduğunu unutmamak gerekir, bizim sadece toprak olarak gördüğümüz yerde birçok canlı türü ve organizmalar yaşamını sürdürmektedir. Bu yaşamın devamlılığı için mineraller şarttır. Biz tarım uygulamalarıyla topraktaki mineralleri kullanarak besin üretiyor ve bunu tüketiyoruz. Topraktan aldığımız her gıdayla toprağın bize sunduğu vitamin ve mineralleri de vücudumuza almış oluyoruz. Bu konuda oldukça bencilce davranıyoruz çünkü topraktan sürekli alıyoruz ve toprağa hiçbir şey vermiyoruz. Bu şekilde toprağın devamını sürdürebilmesi için gerekli olan her şeyi, her canlıyı öldürmüş oluyoruz.

Kompost Nedir?

Peki ne mi yapalım? İşte tam da bu noktada bu sorunun cevabı olarak; atıksız mutfak ve kompost yapımı ortaya çıkıyor. Yapmamız gereken aslında şu; topraktan aldığımızı toprağa geri vereceğiz.  Mesela patates yiyoruz ve bunun kabuğunu çöpe atıyoruz, elma yiyoruz sapını ve çekirdeğini çöpe atıyoruz vs. bunları toprağa geri kazandırarak toprağın canlılığını sağlayacak, verimli topraklar oluşturacağız. Kompost yapımının birçok yolu ve çeşidi bulunmaktadır. Genel olarak solucan kompostu, soğuk kompost ve sıcak kompost olmak üzere üçe ayırabiliriz aslında.

BOKASHİ KOMPOSTU NASIL YAPILIR?

Kompost yapımına başlamadan önce bazı şeylere karar vermeniz gereklidir. İç mekanda mı yoksa dış mekanda mı, oksijenli mi yoksa oksijensiz mi ve sıcak mı yoksa soğuk mu olacak? Bunlara karar vermemiz gerekir. Bokashi kompostu çok zahmetli olmayan evlerimizde bir kova yardımıyla kolaylıkla uygulayabileceğimiz bir soğuk ve az oksijenli bir kompost yöntemidir.  Yaklaşık 6 hafta içerisinde atıklar toprağa dönüşmüş olur. Koku veya böceklenme kesinlikle yapmaz. Kova tamamen dolduktan sonra 15 gün bekliyor sonra bunu toprağa gömüyorsunuz. Gömdükten sonra yaklaşık 1 ay içerisinde toprağa dönüşmüş oluyor. Evlerimizde organik gübre üretip çiçeklerimizi, sebzelerimizi doğal yollarla canlandırabiliyoruz.

Bokashi kompostu ağzı tamamen kapalı hava almayan bir kova içerisinde yapılır. Bu kovayı evde yapabileceğiniz gibi satan yerler de bulunmaktadır. Aslında bir turşulama yöntemi gibi düşünebilirsiniz. İçerisine atılabilen atılamayan ürünlere bir göz atalım.

Bokashi kovasına atılabilen atıklar:

  • Pişmiş bütün yiyecekler
  • Sebze ve meyveler
  • Yumurta kabukları
  • Süt ürünleri
  • Çay ve kahve posaları
  • Et ve et ürünleri
  • Hamur işleri
  • Tuvalet kağıdı
  • Kahverengi kartonlar
  • Kuru yaprak

Kovaya konulabilir.

Bokashi kovasına atılamayan atıklar:

  • Küflenmiş, çürümüş hiçbir atık atılamaz!
  • Kızartma yağı
  • Hayvan dışkısı
  • Kimyasal kartonlar
  • Beyaz ve renkli kağıtlar

Çöplerimizi(gıda atıkları) kovaya doldurduktan sonra günde sadece bir kere açmamız en iyisi olacaktır, çok sık açmamaya dikkat edelim çünkü bokashi kompostu oksijeni az olan ortamda yapılıyor.  Doldurduktan sonra bir poşet yardımıyla bastırıp kapağının açık kalmamasına dikkat edin. Daha sonra yararlı mikroorganizmalardan yardım almamız gerekiyor. Bunu için talaş ve yararlı mikroorganizma karışımı ya da  bokashi kepeğini kullanabiliriz.

Şimdi aşama aşama kovada kullanılması ve yapılması gerekenlere bakalım:

  • Kovanın altında bulunan süzgecin üzerine yukarıda söylemiş olduğum talaş ya da bokashi kepeğini kullanabilirsiniz bunun tercihi size kalmış
  • Daha sonra çöplerimizi kovaya döküyoruz.
  • Çöpleri döktükten sonra üzerine yararlı mikroorganizmalardan birisini a ya da b’yi döküyoruz.
  • Hava temasını kesmek için plastik bir poşetle bastırıp üzerini kapatıyoruz.
  • Kova kapağının iyice kapandığından emin olun.
  • 1 gün sonra kovanın suyunu almamız gerekiyor, kova dolana kadar her gün musluktan suyun akmasını sağlayın.(bu su seyreltilerek bitkilerde kullanılabilir)
  • Suyun kokusuna bakıyoruz eğer turşu gibi kokuyorsa sorun yok demektir. Eğer kötü bir koku veya küflenme varsa sistem olmamış demektir yok etmemiz gerekiyor.
  • Eğer sorun yoksa poşeti kaldırarak tekrar çöplerimizi dökmeye devam ediyoruz en baştan itibaren anlattığım sistemi tekrar uyguluyoruz. Kova dolana kadar her gün bu sistemi uyguluyoruz.
  • Kova dolduktan sonra 15 gün bekliyoruz.
  • Bu sürede arada çıkan suyunu musluktan almaya devam ediyoruz.
  • 15 gün sonra üzerinde beyaz küf varsa olmuş demektir.
  • Bu kompostu toprağa gömmemiz gerekiyor.

Yaklaşık 2 hafta sonra bu toprağı ekim için kullanabiliriz. Üzerine bitkilerinizi ekebilirsiniz.

Kompost yaparak aslında çöplerimizin ne kadar azalacağını görmüş olacağız, atıksız yaşam için adımları atmış olacağız. Olabildiğince az çöp çıkaracağız, çöplerimizi de dönüştüreceğiz.

Ayşe Nur Erdoğan

TOG Geri Dönüşüm ve Atıksız Yaşam Projesi/ İçerik Üreticisi

Bize Instagram’dan ulaşmak için tıklayın.

Bize Twitter’dan ulaşmak için tıklayın. 

 

TOG Atıksız Yaşam
[email protected]

Toplum Gönüllüleri Vakfı Geri Dönüşüm ve Atıksız Yaşam Projesi