Sürdürülebilir Yaşam İçin En Gerekli ve Etkili 13 Adım

Toplum Gönüllüleri Vakfı Geri Dönüşüm ve Atıksız Yaşam Projesi

Sürdürülebilir Yaşam İçin En Gerekli ve Etkili 13 Adım

Sürdürülebilir yaşam için yapabileceklerimiz: Dünya’nın yaşlandığını ve yorulduğunu artık görüyorsun ve bu yüzden Dünya için neler yapabilirsin onları öğrenmeye geldin, biliyorum. Ne mutlu bir haber ki büyüyen ozon tabakası deliği kapandı ama bu sefer de küresel ısınma artıyor, karbon ayak izimiz çoğalıyor, plastikler dünyayı ele geçirmiş durumda. Hawaii’de bulunan ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Ocaen Voyages Institue’a bağlı plastik kurtarma gemisi S/KWAİ’nin, geçtiğimiz günlerde Büyük Pasifik Okyanusu’ndan 170 ton balık ağı ve plastik temizlediğini biliyor muydun? Eğer plastiğin yalnızca bir atık sorunu olduğunu düşünüyorsanız biraz yanıldığınızı belirtmek isterim. Çünkü plastik aynı zamanda iklim, sağlık ve sosyal adalet sorunu olarak da karşımıza çıkmaktadır.

“Herkes insanlığı değiştirmeyi düşünür ama hiç kimse önce kendini değiştirmeyi düşünmez.” -Tolstoy

Sürdürülebilir Yaşam İçin Yapabileceklerimiz:

sürdürülebilir yaşam için 13 adım

Unutmayın ki değişim bizimle, içimizden başlar. Ve şimdi bunlar için gelin, yapabileceklerimize bakalım.

1- Geri dönüşüm kutularına ürünlerimizi atmadan önce temizlemeyi unutmayalım

Çünkü geri dönüşüm tesislerinde, ürünler geri dönüşüme alınmadan önce temizlenmiyor ve herhangi bir yiyecek, içecek, şampuan, sabun sızıntısı geri dönüşüme uygun bir yığın ürünü mahvedip çöpe dönüştürebiliyor. Aynı zamanda plastikler sonsuza dek dönüştürülebilen maddeler değildir. Bir veya iki kez kullanıldıktan sonra geriye kalan plastik hurdaları tekrar kullanılamaz hale geliyor ve bu sefer dönüştürülemeyecek durumda olan bir plastik yığını problemiyle karşı karşıya kalıyoruz. Bu yüzden yapmamız gereken: Plastiği olabildiğince az kullanmak veya hiç kullanmamak.

2- Plastik poşetler yerine bez çantalarımız en büyük kurtarıcımız

Plastikler doğada en az 1000 senede çözünüp yok oluyor ve pikniğe gittiğinizde, denizi izlediğinizde birçok plastik poşeti çevreye atılmış bir şekilde görebilirsiniz. Plastik poşetler geri dönüşüm tesisleri için de olumsuzluklar barındırmakta. Esnek yapısından dolayı ekipmanları tıkayıp makinelere takılarak gecikmelere sebep oluyor ve çalışmalarını engelleyip makineleri devre dışı bırakıyor.

3- Plastik diş fırçaları yerine bambu diş fırçaları

Bambu fırçalar daha çevreci ve sağlıklı bir alternatif olarak karşımıza çıkmakta. Bambu diş fırçalarının ekolojik ayak izi, plastik fırçalara göre kat be kat daha az. Ayrıca bambunun anti bakteriyel özelliği sayesinde plastik fırçalara göre daha az bakteri üretiyor. Fakat hatırlatmamız gereken bir nokta: Bambu diş fırçalarının fırçaları plastik olabiliyor. Eğer böyle bir diş fırçası aldıysanız fırçasını kesip bambu sapı geri dönüşüm kutularına veya kompostonuza atabilirsiniz.

4- Cam şişede diş macunu

Diş macunlarının geri dönüştürülemez kaplamalarına karşın cam şişe içinde satışa çıkarılan tablet macunlara merhaba diyelim! Hem sağlıklı hem de atık üretmeyen bu diş macunu tabletlerinin tek eksi yönü, biraz pahalı olmaları. Tablet diş macunu, yanında bazı özel markaların kendi ürettikleri cam kavanozlarda satılan diş macunları da alternatiflerimiz arasında tabii ki. Sadece bir tane alabilsek bile bu bir plastik diş macunu tüpünün doğaya karışmasını engellemek demek. Az çok demeden doğayı koruyalım efendiler!

5- Topyekûn plastiğe savaş açtık

sürdürülebilir yaşam için 13 adım

Elimizi kuvvetlendirmek için bir önerimiz daha var. Plastik kaplı ağız çalkalama suyu/gargaralarını almak yerine kendimiz evde doğal ağız gargaraları yapabilir veya cam şişede olanları tercih edebiliriz. Tabi ki ürünler bittiği zaman o cam şişelerin de yeri çöp değil. Evimizde ya tekrar kullanmalı ya da geri dönüşüm kutularına atmalıyız.

6- Çevre dostu ağız bakım ürünleri

Ağız çalkalama suyu/gargaradan bahsetmişken diş ipinden de bahsedelim ve çevre dostu ağız bakım ürünlerimizi tamamlayalım. Diş ipleri dönüştürülemeyen, doğada çözünmeyen maddelerden üretilir. Bu ürüne de alternatif ürünümüz tabi ki doğa dostu, doğada çözünebilen diş ipleri. Ambalajları dahi doğada çözünebiliyor. Ürünümüz bittiğinde geri dönüşüm kutusu ile ambalajımızı kavuşturmayı unutmayalım!

7- Pet şişeye hayır!

Plastik maceramıza devam ederken bahsetmemiz gereken diğer bir ürün ise pet şişeler. Bunun yerine gayet uygun fiyatlı olan cam suluklar veya matara kullanabilir, dışarıda çeşmelerde doldurabiliriz. Çeşme suyunun kullanılmadığı şehirlerde ise uzun saatler dışarıda kalacaksak ve eninde sonunda o pet şişedeki suya muhtaç kalacaksak cam suluğumuz veya mataramız sayesinde bir ya da iki pet şişeyi kurtarmış olacağız.

İlgili yazı: Plastik Kullanımını Azalt | Karbon Ayak İzini Temizle

8- Cam ve bambunun çekiciliği

Plastik pipetler yerine cam ve bambu pipetler yardımımıza koşuyor. Şık tasarımlarıyla da insanı cezbeden bu ürünler bardaklarınızı süslerken atık çıkarmanızı da engellemiş olacak. Dışarı çıkarken yanınıza alabileceğiniz pipet alternatifi de var: Büyük marketlerde satılan 250 ml’lik bitkisel sütlerin asansörlü pipetleri var ve küçülebilen şekli sayesinde tam çantaya atıp çıkmalık. Yıkayıp tekrar kullanması da cabası.

9- Sabunları dönüştür

sürdürülebilir yaşam için 13 adım

Sıvı sabunlar yerine katı sabun kullanabiliriz. Küçülen sabunlarımızı minik bir araştırma sonucu çoğaltıp tekrar kullanabiliriz. Sabun torbası ile daha fazla köpük üretebilir, sabunun yıkanmasını kolaylaştırabilir, torbanın lifli yapısı sayesinde ölü derilerimizi atabiliriz. Ayrıca şampuanlar için katı şampuan kullanabilir, vücut jelleri yerine yine katı duş jeli alternatifini tercih edebiliriz. Naylon lifler yerine kabak liflerini de daha az atık çıkarmak için kullanırken verdiği yenilenmiş temizlik hissiyle de temizliğin tadına varabiliriz. Tüm alternatifler doğamızı koruyacak, karbon ayak izimizi azaltacak ve atık üretimini en aza indirgeyecektir.

10- Mutfakta cam ve pamuklu bez

Folyo ve streç film yerine pamuk veya bambudan üretilen bezlerle yiyeceklerimizi muhafaza edebilir, cam kap veya cam kavanozları kullanabiliriz. Sağlığımızı korurken bu ürünleri kullanmadan da yiyeceklerimizi sağlıklı bir şekilde muhafaza etmek çok kolay!

11- İsraf etme, patili dostlarımızı besle!

2021 BM Gıda İsrafı Endeksi Raporu’na göre dünyada en çok gıdanın israf edildiği ülkeler arasında 3. sırada yer almaktayız. Bu da demek oluyor ki, her yıl kişi başına 93 kilogram yiyecek çöpe gidiyor. İsrafı önlemek ve  sürdürülebilir yaşam için bayatlayan veya kuruyan ekmeklerimizi çöpe atmak yerine ıslatıp sokak hayvanlarına verebilir, bayat ekmek pizzası yapabilir, fırınlayıp çorbalarımıza kıtır ekmek yapabiliriz. Yine aynı şekilde çöpe doğru giden tabaklarımızda kalan yiyecekleri dışarıda uygun bir yere bırakıp can dostlarımızı da besleyebiliriz.

12- Deodorantını evde kendin yap

Deodorant için plastik ambalajlıları tercih etmek yerine karbonat ve su ile kendi deodorantınızı yapabilir, opsiyonel olarak birkaç damla limon, lavanta-limon-portakal-çay ağacı yağı gibi yağlar, buğday-mısır nişastası ekleyebilirsiniz. Vücudumuzun gözeneklerini kapatan alüminyum ve SLS içermeyen bu doğal deodorantları görünce vücudunuz nefes alacak ve mutlu olacaktır. Başka bir alternatif olarak yine özel markaların hususi ürettikleri ve cam kaplarda satışa sundukları krem deodorantları kullanabilirsiniz. Biz öylesine de böylesine de bayıldık açıkçası.

13- Fişi çek enerjiden tasarruf et

Tasarruflu ampul kullanarak, kullanılmayan cihazların fişlerini çekerek, gerekli olmayan ışıkları söndürerek, yemeklerimizi fırının üst gözünde pişirerek, et tüketimimizi sınırlandırarak ekolojik ayak izinizi azaltabileceğinizi biliyor muydunuz? Özellikle WWF’nin raporlarına göre toplam ekolojik ayak izindeki payın %82’si gıda sektörüne ait ve bitkisel beslenmeye ağırlık vererek bu miktarı azaltabilirsiniz.

Ekolojik ayak izinin artması sonucu iklim değişikliği meydana gelmekte ve geç gelen karın, geç açan güneşin, kutupların erimesinin, canlı türlerin yok olmasının sebeplerinden biri de neden olduğumuz bu iklim değişikliği. Ekolojik ayak izi ve biyolojik kapasitenin karşılaştırılması bu noktada önem arz etmektedir. Çünkü ekolojik ayak izi ve biyolojik kapasitenin karşılaştırılması bizlere bu dünyanın kaynaklarını ne kadar tükettiğimizi ve dünyanın ne kadar ömrünün kaldığını göstermektedir. WWF’nin raporlarına göre her geçen yıl üretmek değil tüketmek uğruna dünyanın vaktini kısaltıyoruz. 1970’lerde insanların ekolojik ayak izi biyolojik kapasiteyi aşmaya başlamıştır ve 2007 yılına gelindiğinde bu oran %50 artmış, yani insanlar faaliyetlerini gerçekleştirmek için 1,5 gezegene eşdeğer kaynak kullanmaya başladığı rapor edilmiştir. Dünya nüfusunun %80’i ekolojik borçlu ülkelerde yaşamaktadır. Ve bizim de üstümüze düşen, Dünya’ya hak ettiği değeri en güzel haliyle göstermektir.

Sürdürülebilir Yaşam İçin Bitene kadar kullan, İhtiyacından fazlasını satın alma!

Başka önemli bir noktayı ise bilinçli üretici ve tüketici kavramları karşılamaktadır. İhtiyacımızdan fazla olan her gıda, makyaj malzemesi, kıyafet, ev eşyası, elektronik eşya gibi günlük hayatımıza eşlik eden ürünlerin üretiminde binlerce litre suyun boşa gitmesi, açığa çıkan pestit ile toprak ve su zehirlenmesi, hayvan deneyi ve ölümleri, çocuk işçi krizleri, C2 salınımı gerçekleşmekte. Bu yüzden sürdürülebilir yaşam için sadece ihtiyacımız olanı almalı, elimizdeki ürünlerin ömrü tükenene kadar kullanmalı, onarılabilecekleri onarmalı, tamir edilebilecekleri tamir etmeli, fazlasını bağışlamalı, atıklarımızı değerlendirmeliyiz.

Giyilmeyecek kıyafetler için belediyelerin kıyafet kutularını kullanabiliriz. Yemekten kalanları sokaktaki dostlarımız için ayırabiliriz. Elimizdeki elektronik eşyalarımızı ömürlerini tamamlamadan elden çıkarmamalı, geri dönüşümü için elektronik eşya kabul eden kuruluşlarla iletişime geçmeliyiz. Aynı zamanda arızalı veya kullanım dışı cep telefonu, bilgisayar, bilgisayar parçaları, elektrikli ev eşyası, adaptör ve kablolarınızı Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı TEGV’e bağışlayarak, çocuklarımızın eğitimine destek olabilirsiniz.

Daha sağlıklı, çevre dostu, insancıl bir yaşam için herkes üstüne düşeni yapmalı. Sonuçta herkes kendi kapısının önünü süpürdüğünde sokaklar tertemiz olur, değil mi?

Şevval Umay Özdemir

TOG Geri Dönüşüm ve Atıksız Yaşam Projesi/ İçerik Üreticisi

Bize Instagram’dan ulaşmak için tıklayın.

Bize Twitter’dan ulaşmak için tıklayın. 

TOG Atıksız Yaşam
[email protected]

Toplum Gönüllüleri Vakfı Geri Dönüşüm ve Atıksız Yaşam Projesi